همبستگی بازارها: چرا دلار، طلا، نفت و سهام به هم وصل‌اند؟
· ۶ دقیقه مطالعه
بازارها جدا از هم حرکت نمی‌کنند. ساده ببین همبستگی چیست، دلار و طلا و نفت و سهام و کریپتو چطور به هم وصل‌اند و چطور از این رابطه‌ها در معامله استفاده کنی.
احتمالاً دیده‌ای که وقتی قیمت دلار بالا می‌رود، خیلی چیزهای دیگر هم پشت سرش گران می‌شوند؛ از سکه گرفته تا ماشین و لوازم خانگی. کسی به این قیمت‌ها دستور نداده با هم حرکت کنند، ولی چون به هم وصل‌اند، معمولاً با هم تکان می‌خورند. بازارهای جهانی هم دقیقاً همین‌طورند.
در این مقاله ساده یاد می‌گیری همبستگی یعنی چه، پنج رابطه‌ی مهم بین بازارها کدام‌اند، چطور این رابطه‌ها عوض می‌شوند و چطور از آن‌ها در معامله‌هایت استفاده کنی.
همبستگی (Correlation) یعنی چه؟
همبستگی یک عدد بین منفی ۱ و مثبت ۱ است که نشان می‌دهد دو بازار چقدر با هم حرکت می‌کنند:
- نزدیک به مثبت ۱: معمولاً هم‌جهت حرکت می‌کنند؛ یکی بالا برود، آن یکی هم بالا می‌رود.
- نزدیک به صفر: رابطه‌ی خاصی ندارند.
- نزدیک به منفی ۱: معمولاً خلاف هم حرکت می‌کنند؛ یکی بالا برود، دیگری پایین می‌آید.
یک نکته‌ی مهم از همین اول: همبستگی یعنی «معمولاً»، نه «همیشه». و مهم‌تر اینکه همبستگی به ما نمی‌گوید کدام بازار علت است و کدام معلول.
پنج رابطه‌ی مهم که هر تریدر باید بشناسد
۱. دلار و طلا
طلا به دلار قیمت‌گذاری می‌شود. شورای جهانی طلا می‌گوید طلا در طول تاریخ معمولاً خلاف جهت دلار حرکت کرده است. نکته‌ی جالب‌تر اینکه این رابطه متقارن نیست: ضعیف شدن دلار معمولاً طلا را بیشتر بالا می‌برد تا قوی شدن دلار پایینش بیاورد.
۲. نرخ بهره و ارزها
وقتی بانک مرکزی یک کشور نرخ بهره را بالا می‌برد، معمولاً سرمایه برای سود بیشتر به آن کشور می‌رود و ارزش پولش بالا می‌رود. طلا هم این وسط اثر می‌گیرد؛ چون طلا سودی نمی‌دهد و وقتی نرخ بهره بالاست، نگه داشتنش جذابیت کمتری دارد.
۳. نفت و تورم
نفت فقط سوخت ماشین نیست. یادداشت پژوهشی فدرال رزرو توضیح می‌دهد که گران شدن نفت، هزینه‌ی تولید و حمل‌ونقل را در کل اقتصاد بالا می‌برد، این هزینه به قیمت غذا و کالاهای دیگر منتقل می‌شود و انتظار مردم از تورم آینده را هم بالا می‌برد. تورم بالاتر یعنی احتمال نرخ بهره‌ی بالاتر؛ و این یعنی اثر روی ارزها و سهام.
۴. سهام و اوراق قرضه
سال‌ها قاعده این بود که وقتی سهام می‌ریزد، اوراق قرضه (Bonds) معمولاً بالا می‌رود و مثل سپر عمل می‌کند. ولی طبق گزارش شرکت T. Rowe Price، در سال ۲۰۲۲ همبستگی سهام و اوراق قرضه به‌شدت مثبت شد؛ وضعیتی که بیش از دو دهه دیده نشده بود. دلیلش تورم بالا و افزایش سریع نرخ بهره بود که هر دو را با هم پایین کشید.
۵. سهام و کریپتو
قبل از ۲۰۲۰ خیلی‌ها کریپتو را جدا از بورس می‌دانستند. ولی صندوق بین‌المللی پول نشان داد همبستگی بیت‌کوین با شاخص S&P 500 از ۰٫۰۱ در سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹ به ۰٫۳۶ در ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ رسید. یعنی حالا وقتی بورس آمریکا می‌ترسد، کریپتو هم بیشتر از قبل همراهش می‌لرزد.
یک زنجیره‌ی واقعی: سال ۲۰۲۲
سال ۲۰۲۲ نشان داد این رابطه‌ها چطور مثل دومینو به هم وصل‌اند:
- قیمت نفت جهش کرد و نگرانی از تورم بیشتر شد.
- فدرال رزرو با سرعت نرخ بهره را بالا برد؛ آن هم در شرایطی که تورم آمریکا در بالاترین سطح بیش از ۴۰ سال اخیر بود.
- سهام و اوراق قرضه هم‌زمان ضرر کردند؛ چیزی که بیش از بیست سال سابقه نداشت.
یعنی یک اتفاق در بازار نفت، از مسیر تورم و نرخ بهره، به سهام و اوراق قرضه رسید.
مثال عملی: یک ایده، دو برابر ریسک
این مثال فرضی است و عددها ساده شده‌اند.
فرض کن دو معامله باز می‌کنی و فکر می‌کنی ریسکت را پخش کرده‌ای:
- خرید طلا با ریسک ۱۰۰ دلار.
- خرید EURUSD با ریسک ۱۰۰ دلار.
ولی دقت کن: هر دو در واقع یک شرط‌اند، شرط روی ضعیف شدن دلار. اگر یک خبر اقتصادی دلار را قوی کند، احتمالاً هر دو معامله هم‌زمان ضرر می‌دهند. یعنی به‌جای دو معامله‌ی ۱۰۰ دلاری مستقل، در عمل یک شرط ۲۰۰ دلاری بسته‌ای.
راه درست: یا حجم هر کدام را نصف کن تا ریسک کل روی ایده‌ی «ضعف دلار» همان ۱۰۰ دلار بماند، یا فقط یکی را انتخاب کن.
چطور از همبستگی در معامله استفاده کنیم؟
- جلوی ریسک دوبل را بگیر: قبل از باز کردن معامله‌ی جدید، ببین با معامله‌های قبلی‌ات هم‌جهت است یا نه.
- برای تأیید استفاده کن: اگر طلا می‌خری ولی دلار هم دارد قوی می‌شود، یعنی باد مخالف است؛ با احتیاط بیشتر معامله کن.
- بازار جلودار را نگاه کن: گاهی یک بازار زودتر واکنش نشان می‌دهد؛ مثلاً فیوچرز شاخص یا دلار. نگاه کردن به آن‌ها کمک می‌کند غافلگیر نشوی.
- هر چند وقت یک‌بار دوباره چک کن: همبستگی‌ها عوض می‌شوند؛ عددی که پارسال درست بود، شاید امسال نباشد.
اشتباهات رایج
- همبستگی را قانون دانستن: «طلا همیشه خلاف دلار است» درست نیست؛ معمولاً است، نه همیشه.
- ندیدن ریسک دوبل: چند معامله‌ی هم‌جهت یعنی یک معامله‌ی بزرگ.
- اشتباه گرفتن همبستگی با علت: اینکه دو بازار با هم حرکت می‌کنند، یعنی لزوماً یکی دیگری را تکان نمی‌دهد.
- تکیه بر اطلاعات قدیمی: سال ۲۰۲۲ نشان داد رابطه‌های چندده‌ساله هم می‌توانند برعکس شوند.
- نگاه کردن فقط به یک بازار: اگر فقط نمودار خودت را ببینی، دومینوی پشت صحنه را نمی‌بینی.
چک‌لیست عملی
- می‌دانم بازاری که معامله می‌کنم با کدام بازارها رابطه‌ی قوی دارد.
- قبل از معامله‌ی جدید، ریسک کل روی «یک ایده» را حساب کرده‌ام.
- دلار، نفت و فیوچرز شاخص را هر روز یک نگاه می‌کنم.
- خبرهای تورم و نرخ بهره را در تقویم اقتصادی علامت زده‌ام.
- یادم هست همبستگی «معمولاً» است، نه «همیشه».
سؤالات متداول
همبستگی را از کجا ببینم؟
خیلی از پلتفرم‌ها و سایت‌های تحلیلی جدول همبستگی دارند. حتی بدون جدول، اگر دو نمودار را کنار هم بگذاری، رابطه‌ی کلی را می‌بینی.
همبستگی منفی به درد پوشش ریسک می‌خورد؟
می‌تواند، ولی با احتیاط. رابطه‌ای که امروز منفی است، ممکن است فردا مثبت شود؛ درست مثل سهام و اوراق قرضه در ۲۰۲۲.
چرا همبستگی‌ها عوض می‌شوند؟
چون شرایط اقتصادی عوض می‌شود. مثلاً وقتی تورم بالا و رو به افزایش است، رفتار سهام و اوراق قرضه نسبت به دوره‌ی تورم پایین فرق می‌کند.
برای تازه‌کار مهم‌ترین رابطه کدام است؟
رابطه‌ی دلار با بقیه. دلار در وسط بیشتر بازارهاست؛ اگر بدانی دلار چه می‌کند، نصف تصویر را داری.
جمع‌بندی
بازارها مثل دانه‌های یک تسبیح به هم وصل‌اند: دلار، طلا، نفت، نرخ بهره، سهام، اوراق قرضه و کریپتو. همبستگی به تو کمک می‌کند ریسک پنهان را ببینی، معامله‌هایت را بهتر انتخاب کنی و از خبرها غافلگیر نشوی. فقط یادت باشد این رابطه‌ها زنده‌اند و عوض می‌شوند.
برای یادگیری قدم‌به‌قدم، به دوره‌های رایگان سر بزن و ابزارهای حرفه‌ای را در بخش نرم‌افزارها ببین.
برگرفته از: شورای جهانی طلا، فدرال رزرو، T. Rowe Price و صندوق بین‌المللی پول
معامله‌گری با ریسک قابل‌توجه زیان همراه است. این مطلب صرفاً آموزشی است و توصیه مالی محسوب نمی‌شود.