فیوچرز به زبان ساده: پیش‌خرید و پیش‌فروش در بازار
· ۶ دقیقه مطالعه
فیوچرز یعنی قراردادی برای خرید یا فروش در آینده با قیمت امروز. ساده ببین چطور کار می‌کند، مارجین و تسویه‌ی روزانه چیست و چرا قیمتش مرجع بقیه‌ی بازارهاست.
پیش‌فروش خودرو را حتماً دیده‌ای: امروز قیمت را قطعی می‌کنی و ماشین را چند ماه بعد تحویل می‌گیری. اگر تا روز تحویل قیمت بازار بالا برود، تو برنده‌ای؛ اگر پایین بیاید، ضرر کرده‌ای. قرارداد آتی یا فیوچرز همین ایده است، فقط برای طلا، نفت، گندم، ارز و شاخص‌های سهام، و در بورس.
در این مقاله ساده یاد می‌گیری فیوچرز چیست، چه کسانی از آن استفاده می‌کنند، مارجین و تسویه‌ی روزانه یعنی چه و چرا قیمت فیوچرز روی بقیه‌ی بازارها، از جمله فارکس و CFD، اثر می‌گذارد.
فیوچرز یعنی چه؟
کمیسیون معاملات آتی آمریکا (CFTC) فیوچرز را اینطور توضیح می‌دهد: توافقی برای خرید یا فروش یک کالا در یک تاریخ مشخص در آینده، که قیمت و مقدارش همین امروز تعیین می‌شود.
سه ویژگی مهم دارد:
- در بورس معامله می‌شود: نه بین تو و یک کارگزار، بلکه در یک بازار رسمی مثل بورس CME در آمریکا.
- استاندارد است: اندازه‌ی قرارداد، تاریخ سررسید و قوانینش برای همه یکی است.
- اتاق پایاپای دارد: یک نهاد وسط معامله می‌ایستد و تضمین می‌کند هر دو طرف به تعهدشان عمل کنند.
یک نکته‌ی جالب از CFTC: بیشتر قراردادها قبل از تاریخ تحویل بسته می‌شوند. یعنی اکثر معامله‌گران اصلاً دنبال گرفتن طلا یا نفت نیستند؛ فقط روی قیمت معامله می‌کنند.
چه کسانی از فیوچرز استفاده می‌کنند؟
دو گروه اصلی:
- پوشش‌دهنده‌ها (Hedgers): کسانی که واقعاً با آن کالا سروکار دارند و می‌خواهند از نوسان قیمت در امان بمانند. مثلاً یک شرکت هواپیمایی که نگران گران شدن سوخت است، یا کشاورزی که می‌ترسد قیمت محصولش موقع برداشت بریزد. این‌ها با فیوچرز قیمت را از حالا قفل می‌کنند.
- سفته‌بازها (Speculators): معامله‌گرانی مثل تو که فقط دنبال سود از حرکت قیمت‌اند. حضور آن‌ها بازار را پرتحرک‌تر می‌کند و باعث می‌شود پوشش‌دهنده‌ها همیشه طرف معامله پیدا کنند.
مارجین و تسویه‌ی روزانه: قلب فیوچرز
مارجین یعنی ضمانت، نه قرض
بورس CME می‌گوید مارجین در فیوچرز یک سپرده‌ی حسن انجام کار است؛ پولی که نشان می‌دهد می‌توانی ضررهای احتمالی را پوشش بدهی. قرض نیست و مالکیتی هم به تو نمی‌دهد. مقدارش ثابت نیست و بورس بسته به نوسان بازار آن را کم و زیاد می‌کند.
تسویه‌ی روزانه
در فیوچرز سود و ضرر تا آخر صبر نمی‌کند. هر روز، با قیمت پایانی همان روز، حسابت به‌روز می‌شود: اگر سود کرده باشی پول به حسابت اضافه می‌شود و اگر ضرر کرده باشی کم می‌شود. به این کار تسویه‌ی روزانه (Mark to Market) می‌گویند.
مثال عملی: میکرو ای‌مینی S&P 500
این مثال فرضی است و قیمت‌ها ساده شده‌اند.
بورس CME قراردادی به اسم Micro E-mini S&P 500 دارد. طبق مشخصات رسمی، هر واحد حرکت شاخص در این قرارداد ۵ دلار می‌ارزد و کوچک‌ترین حرکت قیمت ۰٫۲۵ واحد است، یعنی ۱٫۲۵ دلار.
- شاخص روی ۵٬۰۰۰ است، پس ارزش یک قرارداد ۲۵ هزار دلار است (۵٬۰۰۰ ضرب در ۵).
- یک قرارداد می‌خری. حد ضرر را ۲۰ واحد پایین‌تر (۴٬۹۸۰) و حد سود را ۴۰ واحد بالاتر (۵٬۰۴۰) می‌گذاری.
- ریسکت: ۲۰ ضرب در ۵ یعنی ۱۰۰ دلار. سود هدف: ۴۰ ضرب در ۵ یعنی ۲۰۰ دلار.
- روز اول بازار روی ۵٬۰۱۰ بسته می‌شود: ۵۰ دلار به حسابت اضافه می‌شود.
- روز دوم روی ۴٬۹۹۵ بسته می‌شود: ۷۵ دلار از حسابت کم می‌شود.
می‌بینی؟ حسابت هر روز با واقعیت بازار به‌روز می‌شود؛ خبری از ضرر پنهان نیست.
ساعت کار فیوچرز
قراردادهای شاخص CME تقریباً شبانه‌روز معامله می‌شوند؛ از یکشنبه ساعت ۶ عصر به وقت نیویورک تا جمعه ساعت ۵ عصر، با یک ساعت استراحت روزانه. به وقت تهران یعنی تقریباً از بامداد دوشنبه (حدود ۱:۳۰ یا ۲:۳۰ بسته به ساعت تابستانی آمریکا) تا بامداد شنبه.
ارتباط فیوچرز با بازارهای دیگر
اینجا بخش خیلی مهم ماجراست، مخصوصاً اگر فارکس یا CFD کار می‌کنی:
- فیوچرز مرجع قیمت است. بازار فیوچرز یکی از اصلی‌ترین جاهایی است که قیمت در آن «کشف» می‌شود؛ خیلی از شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران قیمت فیوچرز را مبنای معامله‌ها و تصمیم‌های دیگرشان قرار می‌دهند. قیمت CFD طلا یا شاخصی که در کارگزارت می‌بینی هم از قیمت بازارهای اصلی ساخته می‌شود و فیوچرز یکی از مهم‌ترین آن‌هاست.
- اولین واکنش به خبرهای آخر هفته. چون فیوچرز شاخص از عصر یکشنبه به وقت نیویورک باز می‌شود، اثر اتفاق‌های آخر هفته معمولاً اول آنجا دیده می‌شود.
- فیوچرز طلا و دلار. فیوچرز طلا به دلار قیمت‌گذاری می‌شود و شورای جهانی طلا می‌گوید طلا در طول تاریخ معمولاً خلاف جهت دلار حرکت کرده. پس خبری که دلار را تکان بدهد، فیوچرز طلا را هم تکان می‌دهد.
یادت باشد این رابطه‌ها قانون ثابت نیستند و شدتشان با زمان عوض می‌شود.
اشتباهات رایج
- نشناختن اندازه‌ی قرارداد: بدون اینکه بدانی هر واحد حرکت چند دلار است، وارد می‌شوی. همیشه اول مشخصات قرارداد را بخوان.
- فراموش کردن سررسید: قرارداد تاریخ انقضا دارد. اگر حواست نباشد، ممکن است نزدیک سررسید مجبور به بستن یا جابه‌جایی شوی.
- دست‌کم گرفتن تسویه‌ی روزانه: اگر ضرر روزانه از مارجین بیشتر شود، باید پول اضافه کنی یا معامله‌ات بسته می‌شود.
- شروع با قرارداد بزرگ: برای تمرین، قراردادهای میکرو ساخته شده‌اند.
- ندیدن اثرش روی بازارهای دیگر: اگر CFD شاخص کار می‌کنی و فیوچرز را نگاه نمی‌کنی، نصف تصویر را نمی‌بینی.
چک‌لیست عملی
- مشخصات قرارداد را خوانده‌ام: ارزش هر واحد، کوچک‌ترین حرکت و تاریخ سررسید.
- مارجین لازم و حداقل موجودی را از کارگزارم پرسیده‌ام.
- ریسکم را به دلار حساب کرده‌ام، نه فقط به واحد.
- می‌دانم بازار کی باز و کی بسته است.
- اگر CFD یا فارکس کار می‌کنم، فیوچرز مرتبط را هم زیر نظر دارم.
سؤالات متداول
آیا باید کالا را تحویل بگیرم؟
نه، اگر قبل از تاریخ تحویل معامله را ببندی. طبق CFTC بیشتر قراردادها همین‌طور قبل از تحویل بسته می‌شوند. بعضی قراردادها هم اصلاً تحویل فیزیکی ندارند و نقدی تسویه می‌شوند.
فیوچرز با CFD چه فرقی دارد؟
فیوچرز در بورس و با قرارداد استاندارد و اتاق پایاپای معامله می‌شود. CFD قراردادی مستقیم بین تو و کارگزار است. فیوچرز شفاف‌تر است، ولی اندازه‌ی قراردادها معمولاً بزرگ‌تر است.
با چقدر پول می‌شود فیوچرز معامله کرد؟
به قرارداد و کارگزار بستگی دارد. قراردادهای میکرو برای همین ساخته شده‌اند که با سرمایه‌ی کمتر هم بشود وارد شد؛ ولی مارجین را بورس و کارگزار تعیین می‌کنند و ممکن است تغییر کند.
چرا به فیوچرز می‌گویند مرجع قیمت؟
چون حجم زیادی از معاملات بزرگ‌ترین بازیگران بازار در آن انجام می‌شود و قیمتش شفاف و برای همه یکی است؛ برای همین خیلی از بازارهای دیگر به آن نگاه می‌کنند.
جمع‌بندی
فیوچرز همان پیش‌خرید است، ولی استاندارد، شفاف و در بورس. مارجینش ضمانت است، سود و ضررش هر روز حساب می‌شود و قیمتش برای خیلی از بازارهای دیگر مرجع است. حتی اگر هیچ‌وقت فیوچرز معامله نکنی، فهمیدنش کمک می‌کند بفهمی قیمت‌هایی که در فارکس و CFD می‌بینی از کجا می‌آیند.
برای یادگیری قدم‌به‌قدم، به دوره‌های رایگان سر بزن و ابزارهای حرفه‌ای را در بخش نرم‌افزارها ببین.
برگرفته از: CFTC، CME Group، CME Clearing و شورای جهانی طلا
معامله‌گری با ریسک قابل‌توجه زیان همراه است. این مطلب صرفاً آموزشی است و توصیه مالی محسوب نمی‌شود.