İçeriğe geç
Chart & Chill
Tüm yazılar

Altın ve petrol: Bu iki emtia neden tüm piyasaları etkiler?

· 5 dk okuma

Altın ve petrol nasıl fiyatlanır, fiyatlarını ne oynatır ve neden dolar, hisse ve diğer piyasaları da etkiler?

Altın ve petrol, piyasa haberlerinin hiç eksik olmayan iki ismi. Bu yazıda ikisinin nasıl işlem gördüğünü, fiyatlarını neyin hareket ettirdiğini ve hisse ya da forex işlemi yapan biri için bile neden önemli olduklarını sade bir dille anlatıyoruz.

Emtia (Commodity) nedir?

Emtia, nereden geldiğinin pek fark etmediği temel hammaddelerdir: altın, ham petrol, doğalgaz, bakır, buğday. Pazardaki manavı düşün. Aynı cins domates bir tezgahta da öbüründe de neredeyse aynıdır, belirleyici olan fiyattır.

Hisseden farkı şu: Fiyatın arkasında bir şirket ya da yönetim kurulu yok. Her şey arz ve talebe bağlı. Madenler ve kuyular daha az üretir, talep artarsa fiyat yükselir.

Altın: belirsizlikte akla gelen ilk liman

Altın nasıl işlem görür?

Çoğu yatırımcı külçeyle uğraşmaz. Vadeli işlemler (Futures) ya da CFD kullanır. CME Group'a göre standart bir altın vadeli kontratı 100 troy ons'u kapsar ve fiyat, troy ons başına ABD doları ve sent olarak verilir.

Türkiye'de de altın vadeli işlemleri var. Borsa İstanbul VİOP'ta altın kontratları 2014'ten beri 1 gram üzerinden işlem görüyor. Borsa İstanbul, bunun küçük yatırımcının daha az teminatla pozisyon açabilmesi için yapıldığını açıkladı.

Altın fiyatını ne hareket ettirir?

Fransa Merkez Bankası'nın bir çalışması birkaç etkeni sayıyor:

  • Reel faiz: Altın faiz getirmez. Mevduat ve tahvil reel olarak daha çok kazandırırsa altın tutmak cazibesini kaybeder. Aynı çalışma, Ukrayna savaşından beri bu bağın zayıfladığını da söylüyor.
  • ABD doları: Altın dolarla fiyatlanır. Dolar güçlenince, başka para birimiyle alım yapanlar için altın pahalılaşır.
  • Merkez bankası alımları: Birkaç merkez bankası son yıllarda çok daha fazla altın aldı ve bu fiyatı destekledi.
  • Siyasi gerilim: İşler gerginleşince birçok yatırımcı altını güvenli liman olarak görür.

Üretim maliyeti de önemli. Çalışmaya göre altının yaklaşık yüzde 75'i madenlerden geliyor ve çıkarma maliyeti fiyat için yumuşak bir taban gibi çalışıyor.

Petrol: ekonominin yakıtı

Petrol nasıl fiyatlanır?

İki ismi bil: Brent ve WTI (West Texas Intermediate). İkisi de hafif ve tatlı ham petroldür, dünya genelinde referans fiyat sayılır. CME Group'a göre bir Brent vadeli kontratı 1.000 varili temsil eder.

Petrol fiyatını ne hareket ettirir?

ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) şunları sayıyor:

  • Ekonomik büyüme: Dünya ekonomisi iyi giderken daha çok enerji harcanır. Büyüme, talebin en büyük sürücülerinden biridir.
  • OPEC kararları: OPEC ülkeleri dünyadaki ham petrolün yaklaşık yüzde 35'ini üretiyor. OPEC üretim hedeflerini düşürünce fiyatlar genelde yükselir, ama üyeler hedeflere her zaman uymaz.
  • Boş üretim kapasitesi: Yedek kapasite azsa küçük bir aksama bile fiyatı sert zıplatabilir.
  • Sürprizler: Savaşlar, kasırgalar, rafineri arızaları, boru hattı sorunları.
  • Beklentiler: Vadeli piyasalar yalnızca bugünü değil, ileride beklenen arz ve talebi işler.

Altın ve petrol diğer piyasalarla nasıl bağlantılı?

Altın ve petrol boşlukta hareket etmez. Birkaç basit bağ:

  • Altın ve dolar: Altın dolarla fiyatlandığı için güçlü dolar çoğu zaman üzerinde baskı yapar. Bunu dolar endeksi ve altın yazımızda daha ayrıntılı anlattık.
  • Altın ve faiz: Reel faizin yükselmesi altına genelde zarar verir. Ama yukarıda dediğimiz gibi bu ilişki son yıllarda temiz çalışmadı.
  • Petrol ve büyüme: Yavaşlama korkusu artarsa beklenen petrol talebi düşer ve petrol fiyatı baskı altına girebilir.

Gerçek hayattan bir senaryo: Petrol üreten bir bölgede gerilim tırmandı diyelim. Tüccarlar tedarik kesintisinden korkar, petrol sıçrar. Bazı yatırımcılar güvenli liman arar, altın da yükselir. Tek haber, iki piyasa hareketi.

Unutma, bu ilişkiler sabit değildir. Aylarca işleyip sonra değişebilir. Onları kural değil, kaba bir harita olarak gör.

Sayısal bir örnek (varsayımsal)

Aşağıdaki tüm rakamlar hesabı göstermek için uydurulmuştur.

Altın: Altın ons başına 2.000 dolar olsun. Bir kontrat 100 ons, yani değeri 100 x 2.000 = 200.000 dolar. Fiyat sadece 10 dolar oynarsa bir kontratın kazancı ya da kaybı 100 x 10 = 1.000 dolar olur.

Petrol: Brent 80 dolar olsun. Bir kontrat 1.000 varil, yani değeri 80.000 dolar. Fiyattaki her 1 dolarlık hareket, kontrat başına 1.000 dolar demek.

Küçük fiyat hareketleri büyük para demek olabilir. Tuşa basmadan önce her hareketin sana kaça mal olduğunu bil.

Bu senin işlemlerine ne katar?

  • Altın işleminden önce dolara ve faize bak.
  • Petrol işleminden önce ekonomik takvime, OPEC haberlerine ve stok raporlarına göz at.
  • Pozisyon büyüklüğünü ekrandaki sayıya göre değil, kontratın gerçek değerine göre belirle.

Sık yapılan hatalar

  • Piyasa korktuğunda altının hep yükseleceğini sanmak. Bazen hisselerle birlikte düşer.
  • Kontrat büyüklüğünü görmezden gelmek. 100 ons ya da 1.000 varil küçük değildir.
  • Büyük haberlerden hemen önce zarar planı olmadan işlem yapmak.
  • Bir korelasyonun sonsuza kadar süreceğine inanmak.

Pratik kontrol listesi

  • Kontrat büyüklüğünü ve her fiyat hareketinin değerini yaz.
  • Doları, faizi ve haftanın önemli olaylarını kontrol et.
  • Girmeden önce zarar durdur seviyeni belirle.
  • İşlemi günlüğüne kaydet.

Sık sorulan sorular

Altın mı petrol mü daha iyi?

İkisi de daha iyi değil. Altın dolara, faize ve korkuya çok bağlı. Petrol arza, talebe ve dünya olaylarına. Her birinin kendi karakteri var.

Altın her zaman güvenli liman mı?

Hayır. Gergin dönemlerde yatırımcılar genelde ona yönelir, ama fiyatı sert düşebilir de.

Petrol neden bu kadar oynak?

EIA'ya göre arz ve talep kısa vadede fiyata yavaş tepki verir. Bu yüzden piyasa dengelenene kadar fiyatın çok oynaması gerekebilir.

Mutlaka vadeli işlem mi yapmalıyım?

Hayır. CFD ve başka araçlar da var, ama temel fikir aynı: önce varlığın nasıl hareket ettiğini anla.

Sonuç

Altın ve petrol iki büyük oyuncu, hareketleri dolara, faize ve hisselere bağlı. Bu bağları ne kadar iyi görürsen piyasa resmin o kadar netleşir. Ücretsiz kurslarımızla başla ve yazılımlarımıza göz at.

Şu kaynaklardan uyarlanmıştır: EIA, EIA, CME Group, CME Group, Fransa Merkez Bankası ve Borsa İstanbul

İşlem yapmak önemli ölçüde zarar riski taşır. Bu içerik yalnızca eğitim amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir.

Diğer dillerde:فارسیEnglishDeutschالعربية